[Επιστολή μιας Γιαπωνέζας αναρχικής σχετικά με τον βομβαρδισμό της Χιροσίμα και την αντίδραση της αυτοοργάνωσης και της αλληλοβοήθειας που επέδειξε ο τοπικός πληθυσμός μετά την έκρηξη.]
Ιούνιος 1949: Επιστολή από τη συντρόφισσα Sadako Kuriara
(Μέλος του Τοπικού Συμβουλίου της Ιαπωνικής Αναρχικής Ομοσπονδίας)
Η τρομακτική έκρηξη της ατομικής βόμβας που έπεσε πάνω στη Χιροσίμα στις 6 Αυγούστου 1945 στις 08:30 π.μ., δημιούργησε μια άγρια εκατόμβη, μια τρομακτική σφαγή που διαπράχθηκε από τους ίδιους ανθρώπους που ισχυρίζονται ότι εκπροσωπούν τον κορυφαίο πολιτισμό στον κόσμο.
Ο Αμερικανός συγγραφέας Τζον Χέρσεϊ στο βιβλίο του με τίτλο Χιροσίμα (1946), περιγράφει την ανυπολόγιστη δυστυχία του πληθυσμού, ενώ και άρθρα Ιαπώνων έχουν δημοσιοποιηθεί σχετικά με τις δοκιμασίες που έχουν περάσει.
Γράφω εδώ κατόπιν αιτήματος ορισμένων Γάλλων συντρόφων, βασιζόμενη αποκλειστικά στη μνήμη μου. Δεν μπορώ να μιλήσω για αυτό το θέμα χωρίς να νιώσω θλίψη. Αλλά πρέπει να ενημερώσω όλους τους συντρόφους στη Γαλλία ότι σε αυτές τις τραγικές συνθήκες, ο λαός συμπεριφέρθηκε με αναρχικό τρόπο, σύμφωνα με τη δική του πρωτοβουλία και μάλιστα περιτριγυρισμένος από απεριόριστη καταστροφή. Στόχος μου είναι να υποστηρίξω τις πεποιθήσεις σας επικοινωνώντας τις δικές μου, για την πραγματοποίηση του ιδανικού μας.
Στη Χιροσίμα, οι κάτοικοι που είχαν καταφέρει να βρουν κατάλυμα στην επαρχία για να ξεφύγουν από τις συνθήκες συνωστισμού της πόλης είχαν ήδη φύγει, αφήνοντας τον υπόλοιπο πληθυσμό σε μια αναμονή γεμάτη με φόβο, καθώς ήταν εκτεθειμένος σε κάποια πιθανή αεροπορική επίθεση ανά πάσα στιγμή. Εν τω μεταξύ, λέγαμε στους εαυτούς μας ότι, εφ’ όσον η σημερινή μέρα είχε εξελιχθεί ομαλά, αύριο θα ήταν λίγο-πολύ το ίδιο· και έτσι κατευθυνθήκαμε προς τους χώρους εργασίας μας με αυτή την αισιόδοξη σκέψη κατά νου.
Εκείνο το πρωί, έφαγα πρωινό στο τραπέζι, καθώς ο καιρός ήταν υπέροχος.
Στην πόλη, είχαν ληφθεί προφυλάξεις κατά των αεροπορικών επιδρομών που διαισθανόμασταν ότι ήταν επικείμενες και κατά διαστήματα κατεδαφίζονταν υπερβολικά πυκνοκατοικημένα συγκροτήματα κατοικιών. Στρατιώτες, φοιτητές και μερικοί αγρότες είχαν επιταχθεί και κινητοποιηθεί για αυτό το έργο. Ένα αίσθημα καταπίεσης και διώξεων πλανιόταν πάνω τους, ενώ ταυτόχρονα όλοι μπορούσαν να δουν ότι υπήρχε η πιθανότητα να τερματιστεί ο πόλεμος.
Το σημείο όπου έπεσε η βόμβα ήταν το κέντρο της πόλης, κοντά στη νομαρχία, τα γειτονικά οικοδομικά τετράγωνα της οποίας βρίσκονταν υπό κατεδάφιση. Οι λίγες χιλιάδες άνδρες που εργάζονταν εκεί ήταν τα πρώτα θύματα.
Η δεύτερη φάλαγγα του στρατού του Δυτικού Μετώπου είχε συγκεντρωθεί στο λεγόμενο «χώρο παρελάσεων» κοντά στο σημείο της έκρηξης, περιμένοντας την εντολή να επιστρέψει στους στρατώνες. Εξολοθρεύθηκε πριν καν ξεκινήσει για τους στρατώνες. Μετά από αυτό, το μόνο που μπόρεσα να βρω στην περιοχή ήταν τεράστιοι λόφοι από μπάζα μαζί με παλιοσίδερα.
Ήταν η ώρα του πρωινού διαλείμματος στα σχολεία. Αργότερα, στις παιδικές χαρές, το μόνο που μπορούσε να βρεθεί ήταν διάσπαρτα φτωχά μικροσκοπικά κορμιά σωριασμένα το ένα πάνω στο άλλο, σαν τηγανητά ψάρια σε πιάτο. Οι γονείς προσπαθούσαν να βρουν τα αγαπημένα μικρά τους, που τώρα είχαν καεί και είχαν γίνει στάχτη. Τι τραγωδία!
Σε όλους τους δρόμους, δεν υπήρχε τίποτα άλλο παρά πτώματα πεσμένα στο έδαφος, τα οποία τεμαχίστηκαν στην απελπισμένη προσπάθειά τους να ξεφύγουν, και τελικά παγιδεύτηκαν από τον καπνό και την τεράστια πύρινη λαίλαπα.
Παντού επέπλεαν σωροί από πτώματα στα επτά κανάλια που διασχίζουν την πόλη, τα οποία είχαν ανατιναχθεί εκεί και έμοιαζαν με φρικτά βαρέλια πάνω στα ήρεμα νερά.
Η πιο συγκινητική αφήγηση ήταν αυτή που έζησαν όσοι βρήκαν ένα μέλος της οικογένειας τους καρφωμένο, να βογκάει, κάτω από τα συντρίμμια των σπιτιών τους. Δεν υπήρχε τρόπος να απελευθερώσουν τα σώματα και εν τω μεταξύ η πύρινη λαίλαπα σταδιακά τους πλησίαζε. Αλίμονο!, ουρλιαχτά για βοήθεια για τα αγαπημένα τους πρόσωπα αντηχούσαν, καθώς οι δοκοί και οι ογκόλιθοι δάγκωναν τη σάρκα των άκρων τους.
Και μετά ήρθε η τεράστια φωτιά, που κατέτρωγε τα πάντα.
Κανείς δεν είχε τη δυνατότητα να βοηθήσει. Η μόνη επιλογή ήταν να πεθάνουν εκεί δίπλα στους αγαπημένους τους, μέσα στις φλόγες, παρά τις κραυγές των θυμάτων που φώναζαν: «Τρέξε να σωθείς! Εγώ θα πεθάνω εδώ ακριβώς. Τρέξει να σωθείς!»
Αλλά δεν μπορούσαν να το σκάσουν και να εγκαταλείψουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα. Κάποιοι έκαναν προσπάθειες να το σκάσουν, ηρεμώντας τη συνείδησή τους, αλλά όλες οι απόπειρες ήταν μάταιες. Σύντομα επέστρεφαν στον τόπο της τραγωδίας και έμπαιναν στην κόλαση, μοιραζόμενοι την τύχη των αγαπημένων τους. Άλλοι τελικά πείστηκαν και έφυγαν, κουβαλώντας μαζί τους τη φρικτή ντροπή που θα τους βασάνιζε για το υπόλοιπο της ζωής τους.
Και έτσι, σε μια στιγμή, η πόλη της Χιροσίμα μετατράπηκε σε ερείπια. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, όλοι οι δρόμοι που οδηγούσαν έξω από την πόλη ήταν γεμάτοι με ουρές προσφυγών που έτρεχαν τριγύρω, αποπροσανατολισμένοι. Όλοι έφεραν τραύματα από φρικτά εγκαύματα που προκλήθηκαν από την ατομική ακτινοβολία. Ο καθένας τους φαινόταν περίεργος, με τα χέρια τυλιγμένα γύρω από το κεφάλι, τα πρόσωπα καλυμμένα μέχρι τα μάτια και τα σώματά τους μόλις καλυμμένα με κάποιο κομμάτι ρούχου.
Στέκονταν σε περίεργες στάσεις εξαιτίας του απεριόριστου τρόμου και του πόνου που τους προκαλούσαν τα εγκαύματα τους.
Έξω από την πόλη, η είδηση έγινε γρήγορα γνωστή με την εισροή προσφύγων. Όλοι έσπευσαν από τα εργοστάσια και τα χωράφια για να προσφέρουν βοήθεια. Οι πρόσφυγες έγιναν ευπρόσδεκτοι στα σχολεία, τους ναούς, τα εργοστάσια και τα ιατρεία και μετά κατευθύνθηκαν σε κέντρα βοήθειας.
Οι αγρότες συνέβαλαν στην ανθρωπιστική προσπάθεια φέρνοντας ρύζι που είχαν πάρει από τα ανεπαρκή αποθέματά τους, τα μαγείρευαν για τα θύματα και τα μοίραζαν, για μέρες και για νύχτες χωρίς κούραση, ενώ άλλοι φρόντιζαν τις πληγές τους.
Απαντώντας στην έκκληση του πληθυσμού «Σώστε τη Χιροσίμα!», όλοι έφεραν ό,τι ρούχα και κουβέρτες μπορούσαν, χωρίς τσιγκουνιά.
Όλα είχαν πια μετατραπεί σε ερείπια: το δημαρχείο, η νομαρχία, τα αστυνομικά τμήματα, τα δικαστήρια, οι επικοινωνίες είχαν διακοπεί και η τακτική διανομή τροφίμων είχε σταματήσει. Φυσικά, δεν ήρθαν εντολές και καμία βοήθεια από την κεντρική κυβέρνηση!
Έτσι, ο πληθυσμός επέδειξε τεράστια αλληλεγγύη και αυτονομία στις ελεύθερα οργανωμένες δράσεις του.
Στους πρόσφυγες διανεμήθηκε απεριόριστο φαγητό και φροντίδα, με τον καθένα να θέτει ελεύθερα τον εαυτό του στην υπηρεσία τους!
Ωστόσο, δεδομένης της πλημμυρίδας από σοβαρά τραυματισμένα θύματα, δεν υπήρχε τρόπος να βοηθηθεί κάθε επιζών που είχε απομείνει να στενάζει ανάμεσα στα ερείπια της πόλης, ο οποίος έβραζε ανάμεσα στα συντρίμμια και τις πλάκες –και με τον καυτό ήλιο του Αυγούστου στους ώμους του. Έτσι, μετά από λίγες μέρες, οι λίστες των νεκρών μάκραιναν.
Τη νύχτα, η Χιροσίμα φαινόταν ακόμη πιο τρομακτική, περιτριγυρισμένη από φλεγόμενους λόφους που φώτιζαν ολόκληρη την ερειπωμένη πόλη, ενώ, μέσα στην αποκλεισμένη περιοχή, τα πτώματα καίγονταν σε ένα κολασμένο κρεματόριο που άναβε κάθε νύχτα.
Στα νοσοκομεία ή σε άλλα κέντρα βοήθειας, υπήρχε ένα φρικιαστικό θέαμα. Γκροτέσκοι γίγαντες: νεκροί άνθρωποι των οποίων τα καιγόμενα πτώματα είχαν πρηστεί σχεδόν τρεις φορές πάνω από το κανονικό μέγεθος λόγω υδρωπικίας, τα μαλλιά τους είχαν τσουρουφλιστεί· δεν υπήρχε τρόπος να καταλάβει κάποιος τι φύλο είχαν.
Τους άφηναν σε σωρούς ακόμα και στις παιδικές χαρές, πλαισιωμένους από τους ετοιμοθάνατους που φώναζαν ασταμάτητα: «Να πιώ, δώστε μου λίγο νερό!» Δεν υπήρχε τρόπος να τους βοηθήσουν: δεν μπορούσαν ούτε να πιούν ούτε να φάνε και, παραληρώντας, ούρλιαζαν και τσίριζαν σαν τρελοί: η ατμόσφαιρα ήταν υπερφυσική και τρομακτική. Οι επιζώντες της Χιροσίμα ζούσαν με τον φόβο νέων απειλών, φροντίζοντας τους τραυματίες, θάβοντας ή καίγοντας τους νεκρούς μέχρι τις 15 Αυγούστου και τη συνθηκολόγηση της ηττημένης Ιαπωνίας.
Μετά από αυτό, τα όργανα εξουσίας –η διοίκηση της πόλης, η νομαρχία, τα αστυνομικά τμήματα– επανήλθαν στη ζωή, χωρίς να φοβούνται άλλες αεροπορικές επιδρομές. Και τότε η ασφάλεια και η ατομική περιουσία διασφαλίστηκαν και η τάξη, που πήρε πάλι την σκυτάλη, επικράτησε.
Ποια ήταν η διάθεση του λαού εκείνη την εποχή; Όπως είδαμε, παρατημένοι στην τύχη τους, οι κάτοικοι ακολούθησαν το δικό τους δρόμο και έδειχναν αλληλεγγύη. Αλλά μόλις ο μηχανισμός της κυβέρνησης επανήλθε στην επιφάνεια, τα ιδιωτικά περιουσιακά στοιχεία ήταν και πάλι απαγορευμένα.
Με την ειλικρίνειά του, ο πληθυσμός έδινε απλόχερα ό,τι είχε σε ένδυση ή τρόφιμα, ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα «Σώστε τη Χιροσίμα!». Με την αποκατάσταση της κεντρικής εξουσίας, άρχισε να ψάχνει στα συντρίμμια για αντικείμενα αξίας, εισβάλλοντας σε μισογκρεμισμένα σπίτια για να κλέψει οτιδήποτε είχε ακόμη κάποια χρηστική αξία και μεταφέροντας ανερυθρίαστα έπιπλα και οικοδομικά υλικά με καροτσάκια.
Είναι αλήθεια, ότι το παράδειγμα έδωσαν οι γραφειοκράτες και ο στρατός, λεηλατώντας τα στρατιωτικά αποθέματα και, με το πρόσχημα της διανομής τους στον λαό, τα πουλούσαν τσεπώνοντας έτσι πολλά χρήματα.
Στον απόηχο αυτών των αδικιών, κυβερνητικά γραφεία, τράπεζες και οι μεγάλες καπιταλιστικές εταιρείες επανιδρύθηκαν στη Χιροσίμα και άκμασαν όπως πριν.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα σχολεία και οι εργατικές κατοικίες παραμελήθηκαν. Στην πραγματικότητα, ανάμεσα στα διάσπαρτα ερείπια της έκρηξης υπάρχουν μόνο μερικές καλύβες, εντελώς πρόχειρες, για να μην πούμε τίποτα χειρότερο. Παρά ταύτα, οι ηγέτες, οι καπιταλιστές και οι μεγάλοι γαιοκτήμονες χρησιμοποίησαν την επαγγελματική κάρτα «Η Χιροσίμα, που βομβαρδίστηκε με την ατομική βόμβα», μεταβαίνοντας από τον προηγούμενο μιλιταρισμό τους στον πασιφισμό. Χτύπησαν το τύμπανο και σάλπιξαν υπέρ: «Της πόλης της Ειρήνης» ή «Του Ελάτε να δείτε τη Χιροσίμα», με στόχο να αποσπάσουν κάποια ειδική χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό και να προσκαλέσουν ξένες επενδύσεις κεφαλαίου ή να φλερτάρουν χωρίς αιδώ τη φιλανθρωπία των ξένων τουριστών.
Έτσι, αυτές οι επιχειρήσεις συγκέντρωσαν χρήματα για την ανοικοδόμηση μιας Χιροσίμα που δεν έχει τίποτα κοινό με τη ζωή των απλών ανθρώπων, αλλά ασχολείται αποκλειστικά με την ανοικοδόμηση της καπιταλιστικής αποικίας.
Η ατομική βόμβα χρησιμοποιείται τώρα από τους πολιτικούς και τους αστούς μεγαλογαιοκτήμονες ως το εμπορικό λογότυπο της Χιροσίμα. Γι’ αυτό, ακόμη και τώρα, οι κάτοικοι της πόλης βρίσκονται σε πόλεμο με τη χρήση της λέξης «Ειρήνη».
Το κίνημα «Η Χιροσίμα δεν υπάρχει πια!» θα είναι, επίσης, ένας ακόμη έξυπνος μηχανισμός πολιτικής φιλοδοξίας, πέρα από το γεγονός ότι είχε αναπτυχθεί από τις τάξεις όσων τραυματίστηκαν ή που έχουν χάσει αγαπημένα τους πρόσωπα.
Η οικογένεια μου κι εγώ ζούσαμε λίγο έξω από την πόλη της Χιροσίμα. Χάρη σε αυτό το γεγονός, το σπίτι μου κατεδαφίστηκε μόνο εν μέρει από το ωστικό κύμα που δημιουργήθηκε από την έκρηξη: το πάτωμα, οι πόρτες και τα παράθυρα υπέστησαν ζημιές, αλλά όχι πολύ σοβαρές.
Μετά την ήττα της Ιαπωνίας, λάβαμε αμέσως μέτρα για να επικοινωνήσουμε με συντρόφους και να οργανωθούμε, αλλά οι περισσότεροι είχαν απογοητευτεί και δεν μπορούσαν πλέον να εργαστούν με ενθουσιασμό. Μη μπορώντας πλέον να επικοινωνήσουμε ούτε με συντρόφους στο Τόκιο, αποφασίσαμε ότι το καλύτερο που είχαμε να κάνουμε ήταν να μην αποκαλυφθούμε ξανά αμέσως ως αναρχικό κίνημα, αλλά να αγωνιστούμε για τη διάλυση της φεουδαρχίας και του συγκεντρωτισμού σε επαρχιακό επίπεδο, ώστε να έχουμε μεγαλύτερη ελευθερία να αντιδράσουμε ως ελευθεριακοί κομμουνιστές.
Έτσι, τον Οκτώβριο του 1945 ιδρύσαμε την Κεντρική Περιφερειακή Ιαπωνική Πολιτιστική Ομοσπονδία και από τον Μάρτιο του 1946 εκδίδουμε μια μηνιαία επιθεώρηση, το Chugoku [Πολιτισμός]. Έκτοτε, άλλαξε τον τίτλο της (σε Ελευθερία) και χρησιμοποιείται ως η φωνή της Ιαπωνικής Αναρχικής Ομοσπονδίας: ταυτόχρονα, εκδίδουμε την τοπική εφημερίδα Hiroshima Heimin Shimbum [Στμ.: Τα Νέα του Κοινού της Χιροσίμα. Πρόκειται για μια σοσιαλιστική και αντιπολεμική ημερήσια εφημερίδα που ιδρύθηκε στην Ιαπωνία τον Νοέμβριο του 1903.]. Η πιο πρόσφατη έκδοση ήταν το τεύχος 48 και βοηθά το κίνημά μας στην περιοχή της Χιροσίμα με πρακτικούς τρόπους.
Το κίνημά μας είχε υποστεί ένα 10ετές πάγωμα. Ωστόσο, από τον πόλεμο και μετά, εργαζόμαστε εδώ και 4 χρόνια, βαδίζοντας σε έναν πολύ δύσβατο δρόμο, αλλά αυτή τη στιγμή ο σπόρος της αναρχίας φυτρώνει ανάμεσα στους νέους –όχι τόσο γόνιμα, αλλά δυναμικά και ολοκληρωμένα.
Οι ευχαριστίες και οι θερμοί χαιρετισμοί μου απευθύνονται στους Γάλλους συντρόφους για την προσοχή που έδειξαν στο κίνημα στο Χιροσίμα και στην ατομική καταστροφή.
Και εδώ ολοκληρώνω την επιστολή μου.
Υ.Γ. Μαθαίνοντας από ή γράφοντας το Heimin Shimbum της αναρχικής εκστρατείας στη Γαλλία ενάντια στη ναζιστική βαρβαρότητα στον πρόσφατο πόλεμο, είμαι τόσο συγκινημένη και ενθαρρυμένη από αυτό που δεν μπορείς να φανταστείς.
Με γαληνεύει η γνώση ότι μας συνδέει πλέον η αδελφική συντροφικότητα, καθώς και ένα ακλόνητο μίσος για τους κυρίαρχους.
Από τη μακρινή Χιροσίμα,
Η Συντρόφισσα Σαντάκο Κουριάρα
Μέλος του Τοπικού Συμβουλίου της Ιαπωνικής Αναρχικής Ομοσπονδίας (Κεντρική Περιοχή)
Ιούνιος 1949
Πηγή: https://theanarchistlibrary.org/search?query=Hiroshima
Μετάφραση-απόδοση: Π.
Δημοσιεύθηκε στην ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ.264, Νοέμβριος 2025