Κατηγορίες

Η Ευρώπη έχει πέντε επιλογές για να απαντήσει στις απειλές του Τραμπ για τη Γροιλανδία. Καμία από αυτές δεν φαίνεται καλή

Τρίτη 20 Ιαν 2026

Κλίκ για μεγέθυνση

Flag of Greenland onboard a boat sailing among snow covered mountains — *Johannes Madsen/Shutterstock*

Συγγραφείς

Jun Du
Καθηγήτρια Οικονομικών, Διευθυντής Κέντρου του Κέντρου Επιχειρηματικής Ευημερίας (CBP), Πανεπιστήμιο Άστον
Oleksandr Shepotylo
Επίκουρος Καθηγητής Οικονομικών, Πανεπιστήμιο Άστον

Δήλωση γνωστοποίησης

Οι συγγραφείς δεν εργάζονται, δεν συμβουλεύονται, δεν κατέχουν μετοχές ή δεν λαμβάνουν χρηματοδότηση από καμία εταιρεία ή οργανισμό που θα ωφελούνταν από αυτό το άρθρο και δεν έχουν αποκαλύψει καμία σχετική συνεργασία πέραν του ακαδημαϊκού τους ρόλου.

Συνεργάτες

Το Πανεπιστήμιο Aston παρέχει χρηματοδότηση ως μέλος του The Conversation UK

Δείτε όλους τους συνεργάτες

DOI

https://doi.org/10.64628/AB.jxcte97r9

Επιμέλεια Μετάφρασης Β. Αντωνίου

Οι Ευρωπαίοι διαπραγματευτές πίστευαν ότι είχαν αγοράσει σταθερότητα τον Ιούλιο του 2025 εν μέσω της παγκόσμιας εμπορικής αναταραχής που πυροδότησαν οι δασμοί του Ντόναλντ Τραμπ την ημέρα της απελευθέρωσης. Η συμφωνία της ΕΕ με τις ΗΠΑ περιελάμβανε την κατάργηση των δασμών σε αμερικανικά προϊόντα, την αγορά αμερικανικής ενέργειας και τη δέσμευση για αμερικανικές επενδύσεις. Αλλά έξι μήνες αργότερα, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ ξεκαθάρισε τις προθέσεις του σχετικά με τη Γροιλανδία, κατέρρευσε.

Ο Τραμπ έχει πλέον απειλήσει με νέους δασμούς οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι δασμοί τιμωρούν τις χώρες που έστειλαν στρατιωτικό προσωπικό στη Γροιλανδία για να υποστηρίξουν την κυριαρχία της Δανίας.

Ο πρόεδρος έχει δηλώσει ότι θα επιβληθούν δασμοί 10% σε όλα τα αγαθά που εισέρχονται στις ΗΠΑ από τις οκτώ χώρες από την 1η Φεβρουαρίου, οι οποίοι θα αυξηθούν στο 25% την 1η Ιουνίου, μέχρι να μπορέσει να αγοράσει την περιοχή.

Αυτό δεν αποτελεί παρέκκλιση. Οι ΗΠΑ προσφέρθηκαν να αγοράσουν τη Γροιλανδία το 1946. Και πριν από αυτό αγόρασαν την Αλάσκα (το 1867, από τη Ρωσία), τη Φλόριντα (το 1821, από την Ισπανία) και τη Λουιζιάνα (το 1803, από τη Γαλλία). Αυτό που διαφέρει τώρα είναι ο μηχανισμός εξαναγκασμού - οι δασμοί και όχι η τιμή που έχει διαπραγματευτεί.

Η Γροιλανδία προσφέρει θαλάσσιες οδούς στην Αρκτική, κοιτάσματα σπάνιων γαιών και τοποθέτηση πυραυλικής άμυνας. Το αμυντικό σύστημα «Χρυσός Θόλος» του Τραμπ χρειάζεται περισσότερα από στρατιωτικές βάσεις - απαιτεί κυρίαρχο έλεγχο για την ανάπτυξη διαβαθμισμένων συστημάτων χωρίς δανική εποπτεία.

Αυτή είναι η ίδια λογική που άσκησε πιέσεις στον Παναμά για επαναδιαπραγμάτευση του ελέγχου της διώρυγας από τις ΗΠΑ. Αυτό έδειξε πώς οι υπάρχουσες ρυθμίσεις δεν επαρκούν - η Ουάσινγκτον θέλει αποκλειστικό έλεγχο.

Οι απειλές για δασμολογικούς περιορισμούς εξυπηρετούν πολλαπλούς σκοπούς: την τιμωρία των χωρών που έδειξαν αλληλεγγύη με τη Δανία, τον έλεγχο του κατά πόσον η οικονομική πίεση μπορεί να διασπάσει το ΝΑΤΟ εκ των έσω και, φυσικά, τη δημιουργία εσόδων.

Τα έσοδα από τους δασμούς των ΗΠΑ ανήλθαν σε 264 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ (197 δισεκατομμύρια λίρες) το 2025, σημειώνοντας αύξηση 185 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ από το 2024 μετά την έναρξη των νέων δασμών. Αυτό είναι ένα απροσδόκητο όφελος που καθιστά τους συμμάχους που εξαρτώνται από την ασφάλεια και δεν μπορούν να προβούν σε αντίποινα αξιόπιστους πληρωτές.

Το συνηθισμένο εγχειρίδιο δεν θα λειτουργήσει

Όταν η Κίνα αντιμετώπισε δασμούς από τις ΗΠΑ το 2025, αντέδρασε σκληρά. Η Κίνα στοχοποίησε τη σόγια από αμφίρροπες πολιτείες, περιόρισε τις σπάνιες γαίες με νέες άδειες εξαγωγής και επιβράδυνε τις ρυθμιστικές εγκρίσεις για τις αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας. Το Πεκίνο μπορούσε να απορροφήσει τον πόνο και να τον ανταποδώσει. Αυτός ήταν ένας εμπορικός πόλεμος που διεξήχθη με εμπορικά όπλα.

Η θέση της Ευρώπης είναι διαφορετική. Οι Βρυξέλλες συζητούν τώρα το μέσο κατά του καταναγκασμού – το λεγόμενο «εμπορικό μπαζούκα».

Αυτός ο νόμος δίνει στην ΕΕ τα «δύσκολα» να αντιμετωπίσει τον οικονομικό εκβιασμό από χώρα εκτός ΕΕ και παρακάμπτει τις υφιστάμενες εμπορικές συμφωνίες. Στην πράξη, αυτό θα μπορούσε να περιορίσει τις αμερικανικές εταιρείες από τις δημόσιες συμβάσεις και να επιβάλει αντίποινα σε αμερικανικά αγαθά αξίας 93 δισεκατομμυρίων ευρώ (81 δισεκατομμύρια λίρες).

Ωστόσο, η ΕΕ απαιτεί ομοφωνία για σοβαρά εμπορικά αντίποινα, και τα κράτη μέλη διαφέρουν σημαντικά ως προς την έκθεσή τους στην αγορά των ΗΠΑ και την εξάρτησή τους από το ΝΑΤΟ για την ασφάλεια. Οποιαδήποτε σοβαρή κλιμάκωση θέτει σε κίνδυνο την εγγύηση ασφάλειας, έναν περιορισμό που η Κίνα δεν αντιμετώπισε ποτέ.
Και αυτοί οι δασμοί δεν αφορούν στην πραγματικότητα το εμπόριο ούτως ή άλλως. Η καταπολέμηση ενός εδαφικού στόχου με εμπορικά όπλα είναι σαν να χρησιμοποιείς λάθος εργαλεία.
Αν η εμπορική διπλωματία δεν μπορεί να λύσει ένα εδαφικό πρόβλημα, τι μπορεί; Το συμβατικό εγχειρίδιο προσφέρει κλιμακούμενα αντίποινα - μετρημένες απαντήσεις ή καταστροφικές απειλές που αποσκοπούν στην αποτροπή ενός ορθολογικού παράγοντα. Αλλά αυτό προϋποθέτει ότι ο αντίπαλός σας δεν παίζει ένα παιχνίδι όπου το ζητούμενο είναι η ακροσφαλής πολιτική. Δεδομένων αυτών των περιορισμών, έχουμε εντοπίσει πέντε επιλογές. Καμία από αυτές δεν είναι βολική.

Καμία από αυτές δεν είναι βολική.

1. Αποδεχτείτε τη νέα πραγματικότητα

Αντιμετωπίστε τους δασμούς των ΗΠΑ ως ένα μόνιμο χαρακτηριστικό του διατλαντικού εμπορίου και όχι ως μια διαταραχή που πρέπει να διαπραγματευτούμε. Ενσωματώστε τους στον επιχειρηματικό σχεδιασμό και σταματήστε να δαπανάτε πολιτικό κεφάλαιο σε συμφωνίες που πιθανότατα δεν θα ισχύουν.

2. Διαφοροποιήστε ταχύτερα

Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur που υπογράφηκε την ίδια εβδομάδα μεταξύ των Βρυξελλών και του εμπορικού μπλοκ της Νότιας Αμερικής δεν ήταν σύμπτωση. Συμφωνήθηκε γνωρίζοντας ότι οι υψηλότεροι δασμοί των ΗΠΑ ήταν μια σαφής πιθανότητα κάποια μέρα.

Για το Ηνωμένο Βασίλειο, η διαφοροποίηση σημαίνει επιτάχυνση των δικών του διαπραγματεύσεων ( η Συνολική και Προοδευτική Συμφωνία για τη Διατλαντική Εταιρική Σχέση – CPTPP , ο Κόλπος και η Ινδία ). Κάθε ποσοστιαία μονάδα που μετατοπίζεται από τις ΗΠΑ μειώνει την επιρροή της Ουάσιγκτον.

3. Αντιμετώπιση της εξάρτησης από την ασφάλεια

Οι ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες έχουν αυξηθεί απότομα από την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία — από 251 δισεκατομμύρια ευρώ το 2021 σε 343 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024. Αλλά η ανάπτυξη ικανοτήτων απαιτεί περισσότερο χρόνο από την οικοδόμηση προϋπολογισμών. Οι δασμοί της Γροιλανδίας καταδεικνύουν το κόστος της εξάρτησης. Όταν ο εγγυητής της ασφάλειάς σας γίνεται ο οικονομικός σας καταναγκασμός, οι επιλογές σας περιορίζονται δραματικά.

4. Επανεξέταση της σχέσης Ηνωμένου Βασιλείου-ΕΕ

Η κρίση δημιουργεί ευκαιρίες και για τις δύο πλευρές. Αυτές οι επιλογές απαιτούν συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών με πολύ διαφορετική έκθεση στις ΗΠΑ και εξάρτηση από το ΝΑΤΟ. Η προσέγγιση της Βρετανίας ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Ευρώπης, ενώ παράλληλα δίνει στο Ηνωμένο Βασίλειο στρατηγικές επιλογές πέρα από μια ολοένα και πιο συναλλακτική σχέση με τις ΗΠΑ.

Η αργή επαναφορά έχει περιοριστεί από την απροθυμία να φανεί το Brexit χωρίς κόστος. Αλλά όταν και οι δύο αντιμετωπίζουν μια άμεση αμφισβήτηση της μεταπολεμικής τάξης από τον κύριο εγγυητή ασφάλειάς τους, ο υπολογισμός αλλάζει. Η στενότερη ευθυγράμμιση γίνεται αμοιβαία στρατηγική αναγκαιότητα.

5. Κρατήστε τη γραμμή ενωμένη

Το χειρότερο αποτέλεσμα θα ήταν οι ευρωπαϊκές χώρες να απομακρυνθούν από τη Δανία για να αποφύγουν τους δασμούς. Αυτό ακριβώς έχει σχεδιαστεί για να επιτύχει η πολιτική. Αυτή είναι η λογική της πολιτικής αποτροπής, η οποία υποδηλώνει ότι η επίδειξη αλληλεγγύης θα αποτρέψει περαιτέρω απαιτήσεις. Εάν αυτό δεν λειτουργήσει, είναι πιθανό να υπάρξει ξανά το ίδιο από τις ΗΠΑ.

Το αν ο Τραμπ τελικά θα αποκτήσει τη Γροιλανδία παραμένει αβέβαιο. Η συμβατική άποψη λέει ότι δεν θα το κάνει, αλλά η συμβατική άποψη έχει κάνει λάθος στο παρελθόν. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι δεν πρόκειται για δασμολογική διαμάχη που απαιτεί εμπορικές παραχωρήσεις. Είναι μια διαρθρωτική μετατόπιση στις διατλαντικές σχέσεις και η ευρωπαϊκή στρατηγική πρέπει να προσαρμοστεί ανάλογα.

Ελάτε πιο κοντά στην Ευρώπη

Το εβδομαδιαίο ενημερωτικό μας δελτίο για την Ευρώπη σας προσφέρει μια επιλογή αναλύσεων βασισμένων σε τεκμήρια από Ευρωπαίους ακαδημαϊκούς, τις οποίες επιμελήθηκαν συντάκτες από τη Γαλλία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Κανείς δεν ξέρει τι θα συμβεί τους επόμενους μήνες, αλλά η αποκλειστική μας ανάλυση θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε τα βασικά γεγονότα και ζητήματα που επηρεάζουν την ήπειρο καθώς εξελίσσονται.

Λουσία Καμπαλέρο

Διεθνής Συντονιστής

πηγη:https://theconversation.com/

Κατηγορίες

ΕΥΡΩΠΗ

Λίστα αντικειμένων

Η Ευρώπη έχει πέντε επιλογές για να απαντήσει στις απειλές του Τραμπ για τη Γροιλανδία. Καμία από αυτές δεν φαίνεται καλή