Loading...

Κατηγορίες

Κυριακή 20 Μάρ 2022
Ιστορική τύφλωση
Κλίκ για μεγέθυνση









Ο Ρώσος ηγέτης μοιάζει να έχει περιέλθει σε κρίση μεγαλείου, διευρύνοντας οργανωμένα και συστηματικά τη σφαίρα της ρωσικής επιρροής, διεκδικώντας δηλαδή ολοένα και περισσότερο ζωτικό χώρο, ενώ ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ενσαρκώνει την αντίσταση, αρνούμενος να εκχωρήσει τον ζωτικό χώρο των Ουκρανών στους Ρώσους. Ποιος είναι ο ρόλος της ιδεολογίας του ζωτικού χώρου σε μια τέτοια σύγκρουση;

AP Photo/Andrew Marienko



20.03.2022, 15:30
 
 
Η δομή της προσωπικότητας του ηγέτη εξυπηρετεί τις ανάγκες των υποστηρικτών του. Και αντίστροφα. Συνεπώς το ερώτημα που προκύπτει είναι: Τίνος πράγματος είναι το όνομα Πούτιν και τίνος πράγματος είναι το όνομα Ζελένσκι.

Μάθαμε να τοποθετούμε τον πόλεμο μακριά στον χώρο και στον χρόνο. Σαν να αφορά μακρινές εποχές, ανθρώπους και τόπους. Σαν ένα κακό που δεν μπορεί να μας αγγίξει. Ο πόλεμος, όμως, συμβαίνει τώρα και δίπλα μας.

Οι πυρηνικές απειλές του Πούτιν ενεργοποιούν τους υπαρξιακούς μας φόβους καθώς αφορούν τον ολοσχερή αφανισμό της ανθρωπότητας, ενώ οι επεκτατικές διαθέσεις της Ρωσίας επαναφέρουν στη μνήμη την ιδεολογία του ζωτικού χώρου, έννοια που περιλαμβάνει πολιτικές και πρακτικές εποικιστικής αποικιοκρατίας που επικράτησαν στη Γερμανία από τη δεκαετία του 1890 ώς τη δεκαετία του 1940.

Τι σημαίνει για την ανθρωπότητα να ζει κάτω από την πυρηνική απειλή του Ρώσου ηγέτη; Και τι υπηρετεί ο Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε αυτόν τον παραλογισμό; Ο ηγέτης -βάσει της φροϊδικής θεωρίας- αλληλοκαθορίζεται με τις μάζες.

Η δομή της προσωπικότητας του ηγέτη εξυπηρετεί τις ανάγκες των υποστηρικτών του. Και αντίστροφα. Συνεπώς το ερώτημα που προκύπτει είναι: Τίνος πράγματος είναι το όνομα Πούτιν και τίνος πράγματος είναι το όνομα Ζελένσκι; (παραφράζοντας τον τίτλο του βιβλίο του Αλέν Μπαντιού «Τίνος πράγματος είναι το όνομα Σαρκοζί;»).

Ο Ρώσος ηγέτης μοιάζει να έχει περιέλθει σε κρίση μεγαλείου, διευρύνοντας οργανωμένα και συστηματικά τη σφαίρα της ρωσικής επιρροής, διεκδικώντας δηλαδή ολοένα και περισσότερο ζωτικό χώρο, ενώ ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ενσαρκώνει την αντίσταση, αρνούμενος να εκχωρήσει τον ζωτικό χώρο των Ουκρανών στους Ρώσους. Ποιος είναι ο ρόλος της ιδεολογίας του ζωτικού χώρου σε μια τέτοια σύγκρουση; Μπορούμε να κατανοήσουμε ένα φαινόμενο, όπως έναν πόλεμο, μέσα από τον εκψυχολογισμό του ή μέσα από την ψυχαναλυτική σημασιοδότησή του;

Η έννοια του ζωτικού χώρου (Lebensraum), την οποία πραγματεύεται ο Θανάσης Τριαρίδης, στο έργο του «Lebensraum -Πείραμα για την καλοσύνη», μεταγράφεται στο σήμερα και μας φέρνει αντιμέτωπους με εκείνο που ως άτομα ή ως έθνη επιδιώκουμε να προσαρτήσουμε για να επεκταθούμε όταν βρισκόμαστε σε θέση ισχύος.

Μέσα από ένα άκρως επίκαιρο και καθηλωτικό κείμενο ,που θα μπορούσε να έχει γραφτεί και για την περίπτωση του ρωσικού επεκτατισμού και όχι μόνο για την ιδεολογία πίσω από την εδαφική επέκταση της Γερμανίας, μας δείχνει επί σκηνής ότι η «ιδεολογία του ζωτικού χώρου οδηγεί πάντα σε σύγκρουση ή πόλεμο», αποκαλύπτοντας πόσο ζωτικό χώρο εκχωρούμε εμείς οι ίδιοι ως μέρος ενός συνόλου επιτρέποντας να συμβούν όσα συμβαίνουν, πόσο ζωτικό χώρο απαιτούμε από τους άλλους, πυροδοτώντας παράδοση ή αντίσταση και ποιος είναι ο ρόλος μας ως θεατές.

Ποια είναι, λοιπόν, η ευθύνη όλων εμάς που παρακολουθούμε έναν πόλεμο να εκτυλίσσεται μπροστά μας; Μέσα από ποιες διαδικασίες η επιδίωξη ιστορικών μεταβολών μετασχηματίστηκε σε θανατηφόρα αυτοκαταστροφή; Αξίζει να αναφέρουμε πως βάσει μιας δημοσκόπησης που είχε πραγματοποιήσει πριν από λίγα χρόνια το Levada–Center, το ποσοστό των Ρώσων που εγκρίνουν τη δραστηριότητα του Στάλιν ως ηγέτη της χώρας κατά το μακρινό παρελθόν αυξήθηκε σημαντικά.

Η έξαρση συμπάθειας αποδίδεται, σύμφωνα με τους ειδικούς αναλυτές, στο ότι διανύουμε μια περίοδο νέου κύκλου Ψυχρού Πολέμου. Και αυτή η συμπάθεια στον Στάλιν –που λαμβάνει διαστάσεις θανατοφιλικής σαγήνης στην περίπτωση Πούτιν-, επιτρέπει στον Ρώσο ηγέτη να ασκεί την αναθεωρητική του πολιτική, μια πολιτική που ικανοποιεί και τις ανάγκες των υποστηρικτών του. Δεν μπορούμε να παραβλέψουμε πως οι πρόγονοι του Πούτιν ήταν στις υπηρεσίες του Λένιν και του Στάλιν, ούτε πως βασική μέριμνα του Πούτιν είναι η υστεροφημία που σχετίζεται με τη θέση της Ρωσίας στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.

Ο Μαρκ Φερό, ο σπουδαίος Γάλλος ιστορικός, δεινός γνώστης του σοβιετικού ζητήματος, υποστήριζε πριν από λίγα χρόνια πως η Ευρώπη είναι πιο αντισοβιετική απ’ ό,τι ήταν τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου διότι η Ρωσία διέψευσε τις ελπίδες της όταν απέτυχε στον κομμουνισμό. Την ίδια στιγμή, η Ρωσία βίωνε για καιρό τη δική της δυσφορία απέναντι στη Δύση λόγω της εξαπάτησης που υπέστη εξαιτίας της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ σε κράτη του πρώην σοβιετικού μπλοκ.

Ο Πούτιν, ο οποίος ενσαρκώνει μια αντιδημοκρατική προσωποκεντρική παντοδυναμία, εγγράφεται σε μια σειρά ηγετών που υπηρετούν τον ρωσικό επεκτατισμό και τη ρωσική παντοδυναμία που αφυπνίζει τις -κατά Φρόιντ- καταστροφικές ενορμήσεις, από τις οποίες αντλεί υπόσταση κάθε ολοκληρωτισμός, όπως και η ιδεολογία του ζωτικού χώρου.

Πόσο μπορούμε να παραμείνουμε θεατές; Ποια θα είναι η δική μας θέση στην Ιστορία; Η Ευρώπη, με το αποικιοκρατικό της παρελθόν και την πολιτισμική της υπεροχή, έχει επιλέξει να πιστεύει πως η δημοκρατία είναι το πεπρωμένο του πολιτισμού, λέγοντας «Ποτέ ξανά πόλεμος» αλλά δίχως ωστόσο να ομολογεί τη δική της συμμετοχή σε εγκλήματα, όπως για παράδειγμα τη μη καταγγελία βομβαρδισμών του ΝΑΤΟ.

Αρνηση ή τύφλωση μπροστά στην Ιστορία; Δανειζόμαστε τα λόγια του σπουδαίου Γάλλου ιστορικού Μαρκ Φερό, σύμφωνα με τον οποίο «βιώνουμε μαζικές παρεξηγήσεις στην Ιστορία», παρεξηγήσεις που διογκώνουν τις ενοχές απέναντι στον ευρωπαϊκό εαυτό και τις ρίζες μας, παρεξηγήσεις που μας κάνουν να διεκδικούμε ή να εκχωρούμε ζωτικό χώρο, παράγοντας ατέρμονα νέους πολέμους. Ας μιλάμε για όλα αυτά γιατί όταν κάτι αποσιωπάται... κάνει εκκωφαντικό θόρυβο όταν ειπωθεί. Πέφτει σαν βόμβα. Οπως τώρα.

Ο Ρώσος ηγέτης μοιάζει να έχει περιέλθει σε κρίση μεγαλείου, διευρύνοντας οργανωμένα και συστηματικά τη σφαίρα της ρωσικής επιρροής, διεκδικώντας δηλαδή ολοένα και περισσότερο ζωτικό χώρο, ενώ ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ενσαρκώνει την αντίσταση, αρνούμενος να εκχωρήσει τον ζωτικό χώρο των Ουκρανών στους Ρώσους. Ποιος είναι ο ρόλος της ιδεολογίας του ζωτικού χώρου σε μια τέτοια σύγκρουση;
πηγη: https://www.efsyn.gr

 
Copyright © 2011 - 2024 Στύξ - Ανεξάρτητη Πολιτισμική και Πολιτική Εφημερίδα της Βόρειας Πελοποννήσου