Loading...

Κατηγορίες

Κυριακή 13 Δεκ 2020
Αιμίλιος Βεάκης
Κλίκ για μεγέθυνση

Αιμίλιος Βεάκης (1884 – 1951)

Σπουδαίος έλληνας ηθοποιός, για πολλούς ο κορυφαίος ηθοποιός που ανέδειξε το νεοελληνικό θέατρο.

Ο Αιμίλιος Βεάκης γεννήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 1884 στον Πειραιά. Εγγονός του λόγιου και συγγραφέα Ιωάννη Βεάκη, έμεινε ορφανός από μικρός και μεγάλωσε με συγγενείς του, οι οποίοι τον προόριζαν για το εμπόριο. Παρά τις αντιδράσεις τους, φοίτησε κατ’ αρχάς στη Δραματική Σχολή του Βασιλικού Θεάτρου και στη συνέχεια εισήχθη στη Σχολή Καλών Τεχνών. Το 1901 διέκοψε τις σπουδές του και εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο θέατρο με το θίασο της Ευαγγελίας Νίκα, σε μία κωμωδία του Σαρντού στο Βόλο.

Ως το 1913 περιόδευε συνεχώς στην επαρχία, με μία διακοπή στο διάστημα της στρατιωτικής του θητείας (1912-1913), κατά τη διρκεια της οποίας συμμετείχε στους Βαλκανικούς Πολέμους και πήρε προαγωγή σε λοχία επ’ ανδραγαθία. Το 1914 τύπωσε το αφήγημα «Πολεμικαί Εντυπώσεις» με τις αναμνήσεις από τη συμμετοχή στον ένδοξο πόλεμο.

Από το 1914 και ως το 1918 συνεργάστηκε με τους θιάσους του Τηλέμαχου Λεπενιώτη, της Χριστίνας Καλογερίκου, της Μαρίκας Κοτοπούλη και της Κυβέλης, παίζοντας ρόλους σε έργα Πιραντέλο, Χέμπελ, Ευριπίδη, Χορν, Σέξπιρ και Αντρέγεφ. Το 1919 συνεργάστηκε στην «Εταιρεία Ελληνικού Θεάτρου» με τον σκηνοθέτη και κριτικό Φώτο Πολίτη στη μνημειώδη και ιστορική παράσταση του «Οιδίποδα Τυράννου» του Σοφοκλή, όπου καθιερώθηκε ως ο πρώτος τραγωδός της εποχής του.

Με τον ίδιο θίασο έπαιξε, μεταξύ άλλων, τον «Επιθεωρητή» του Γκόγκολ, τους «Αδελφούς Καραμαζώφ» του Ντοστογιέφσκι, τους «Φοιτητές» του Γρηγορίου Ξενόπουλου. Ως το 1930 συνεργάστηκε με την Κυβέλη και τη Μαρίκα Κοτοπούλη και με προσωπικό θίασο ανέβασε το 1921 για πρώτη φορά το «Φυντανάκι» του Παντελή Χορν. Το 1931 συγκρότησε θίασο με την Κατίνα Παξινού και τον Αλέξη Μινωτή και ανέβασαν έργα, όπως «Ο Πατέρας» του Στρίντμπεργκ, «Πόθοι κάτω από τις λεύκες» του Ο’ Νηλ και «Θείος Βάνιας» του Τσέχοφ.

Με την ίδρυση του Εθνικού Θεάτρου, έγινε βασικό στέλεχός του (1932-1942) και πρωταγωνίστησε σε δεκάδες έργα του διεθνούς ρεπερτορίου. Το 1941 έπαιξε στο Ηρώδειο «Οιδίποδα Τύραννο» με το Εθνικό Θέατρο. Το 1942 αποχώρησε και συνεργάστηκε με τον θίασο της Κατερίνας, με τον θίασο Μανωλίδου, Παππά, Δενδραμή και πάλι με την Κατερίνα (1944).

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής οργανώθηκε στο ΕΑΜ και μετά τα «Δεκεμβριανά» (1944) ακολούθησε την πορεία των δυνάμεων του ΕΛΑΣ κατά την υποχώρησή τους στην ηπειρωτική Ελλάδα, παίζοντας με άλλους ηθοποιούς στις πόλεις, όπου περνούσε. Με τη Συμφωνία της Βάρκιζας (12 Φεβρουαρίου 1945) ο Βεάκης επέστρεψε στην Αθήνα και υπέστη διώξεις για την πολιτική του δράση. Κλήθηκε από τον ανακριτή για τη λεγόμενη δήλωση μετανοίας. Στο υπόμνημά του στις 27 Μαρτίου 1945 έγραψε μεταξύ άλλων: «... Μισώ τα τυραννικά καθεστώτα, το φασισμό και τη βία. Πιστεύω ότι ο ιμπεριαλισμός οδηγεί και διαιωνίζει την αλληλοσφαγή των εθνών. Επιζητώ και εύχομαι την ειρηνική συμβίωση των λαών της Γης κάτω από ελεύθερα δημοκρατικά καθεστώτα. Είμαι δημοκράτης και ανθρωπιστής».

Παρά τις διώξεις και την κλονισμένη υγεία του, υπήρξε ιδρυτικό μέλος των «Ενωμένων Καλλιτεχνών» και συμμετείχε στις παραστάσεις «Ιούλιος Καίσαρας» του Σαίξπηρ, «Αδελφοί Καραμαζόφ» του Ντοστογιέφσκι, «Θεοδώρα» του Δημήτρη Φωτιάδη και «Εχθροί» του Γκόρκι (1945-1946). Τον επόμενο χρόνο σχημάτισε θίασο με τον Γιώργο Παππά. Αλλά καταβεβλημένος ψυχικά και σωματικά αποφάσισε να αποχωρήσει από το θέατρο, παίρνοντας μία πενιχρή σύνταξη το 1947. Τον επόμενο χρόνο απολύεται από το Ωδείο Αθηνών όπου δίδασκε.

Δεν πέρασε πολύς χρόνος και το 1949 επανήλθε στο θεατρικό σανίδι, ενισχύοντας με την παρουσία του τον νεανικό θίασο «Ρεαλιστικό Θέατρο». Έπαιξε στα έργα «Χρυσάφι» του Ο' Νηλ, «Σχολείο συζύγων» του Μολιέρου και «Το νυφιάτικο τραγούδι» του πρωτοεμφανιζόμενου Νότη Περγιάλη. Το 1951 επανήλθε στο Εθνικό Θέατρο, όπου έπαιξε στη «Δάφνη Λωρεόλα» με την Κυβέλη και στους «Τρεις Κόσμους» του Διονυσίου Ρώμα.

Οι εμφανίσεις του Βεάκη στη μεγάλη οθόνη μετριούνται στα δάχτυλα των δύο χεριών. Χαρακτηριστικοί είναι οι ρόλοι τους στις ταινίες «Αστέρω» (1929) και «Η φωνή της καρδιάς» (1943). Ο σπουδαίος ηθοποιός έγραψε ποιήματα, διασκεύασε για το θέατρο τους «Ταπεινούς και Καταφρονεμένους» του Ντοστογιέφσκι κι έγραψε και μερικά πρωτότυπα θεατρικά έργα. Μετά το θάνατό του είδε το φως το «Ημερολόγιό» του.

Ο Αιμίλιος Βεάκης πέθανε στις 29 Ιουνίου 1951 στην Αθήνα, σε ηλικία 66 ετών.

Σύμφωνα με τον θεατρικό κριτικό Κώστα Γεωργουσόπουλο, ο Βεάκης «υπήρξε ηθοποιός πλήρης: τραγικός, δραματικός και χυμώδης κωμικός. Με τεχνική εκπληκτική, κατόρθωνε να εισέρχεται στην ουσία των προσώπων που υποδυόταν, με άνεση, αίσθηση του ύφους και αφοπλιστική ευχέρεια. Εκτός των μεγάλων ρόλων που εφώτισε με απαράμιλλη τέχνη, ανέδειξε πληθώρα μικρών χαρακτηριστικών ρόλων, αποδείχνοντας πως ο μεγάλος ηθοποιός μπορεί να λάμψει και μέσα στα μικρά και απειροελάχιστα. Οι ερμηνείες του έμειναν ιστορικές, πηγές έμπνευσης για τους νεώτερους και όρια αξεπέραστα στην πορεία του ελληνικού θεάτρου».

Εμφανίσεις στο Εθνικό Θέατρο

Έργο

Συγγραφέας

Ρόλος

Έτος

Αγαμέμνων

Αισχύλος

Αγαμέμνων

1932

Ιούλιος Καίσαρ

Σέξπιρ

Μάρκος Βρούτος

1932

Η άμαξα

Πρόσπερ Μεριμέ

Δον Αντρές Ριβέρα

1932

Γλέντι, κρασί, αγάπη

Αλεξάντρ Οστρόφσκι

Αγκαφόν Ποτάπιτς

1932

Άννα Κρίστι

Ευγένιος Ο’ Νηλ

Κρις

1932

Ο θάνατος του Δαντόν

Γκέοργκ Μπίχνερ

Δαντόν

1933

Γιάννης Γαβριήλ Μπόρκμαν

Ερρίκος Ίψεν

Γιάννης Γαβριήλ Ίψεν

1933

Οθέλλος

Σέξπηρ

Οθέλλος

1933

Οιδίπους τύραννος

Σοφοκλής

Οιδίπους

1933

Το φιντανάκι

Παντελης Χορν

Αντώνης

1933

Ταπεινοί και καταφρονεμένοι

Φιοντόρ Ντοστογέφσκι

Νικόλας Σεργκέιτς Ικμένιεφ

1934

Κύκλωψ

Ευρυπίδης

Κύκλωψ

1934

Ιούδας

Σπύρος Μελάς

Άννας

1934

Του φτωχού τ' αρνί

Στέφαν Τσβάιχ

Φρανσουά Φουρές, ανθυπολοχαγός

1934

Ιβάν ο τρομερός

Αλεξέι Τολστόι

Τσάρος Ιβάν

1935

Πέερ Γκυντ

Ερρίκος Ίψεν

Ο ρήγας του Ντόβρε

1935

Δωδέκατη νύχτα

Σέξπηρ

Κυρ-Τόμπης

1935

Τρισεύγενη

Κωστής Παλαμάς

Κώστας Μπουρνόβας, αγροφύλακας

1935

Ο επιθεωρητής

Νικολάι Γκόγκολ

Έπαρχος

1936

Αρραβωνιάσματα

Δημήτρης Μπόγρης

Λεμπέσης

1936

Ο κουρεύς της Σεβίλλης

Μπομαρσέ

Μπάρτολο

1936

Ρωμαίος και Ιουλιέτα

Σέξπιρ

Λαυρέντιος

1936

Πριν απ' το ηλιοβασίλεμα

Γκέρχαρτ Χάουπτμαν

Ματίας Κλάουζεν

1936

Ο κατά φαντασίαν ασθενής

Μολιέρος

Αργκάν

1937

Υπερωκεάνειο Τενασίτυ

Σαρλ Βιλντράκ

Ιντού

1937

Πόθοι κάτω απ' τις λεύκες

Ευγένιος Ο’ Νηλ

Εφραίμ Κάμποτ

1937

Άμλετ

Σέξπηρ

Κλαύδιος, βασιλιάς της Δανίας

1937

Ο πρίγκηπας του Χόμπουργκ

Χ. φον Κλάιστ

Συνταγματάρχης Κότβιτς

1938

Βασιλεύς Ληρ

Σέξπιρ

Ληρ, βασιλεύς της Βρεττανίας

1938

Ο σταυρός και το σπαθί

Άγγελος Τερζάκης

Σταυράκιος

1939

Πέρα απ' τον ορίζοντα

Ευγένιος ΟΝηλ

Τζέιμς Μάγιο

1939

Δωροθέα Άγγερμαν

Γκέρχαρτ Χάουπτμαν

Άγγερμαν, πάστορας

1940

Άμλετ

Σέξπηρ

Κλαύδιος, βασιλιάς της Δανίας

1940

Δωδέκατη νύχτα

Σέξπηρ

Κυρ-Τόμπης

1940

Το φιντανάκι

Παντελης Χορν

Αντώνης

1940

Αντιγόνη

Σοφοκλής

Κρέων

1940

Το φιντανάκι

Παντελης Χορν

Αντώνης

1941

Οιδίπους τύραννος

Σοφοκλής

Οιδίπους

1941

Δάφνη Λωρεόλα

Τζέιμς Μπράιντι

Σερ Τζόζεφ Πιττς

1951

Τρεις κόσμοι

Διονύσιος Ρώμας

Παπα-Κουτούζης

1951

 

 

 

 

Φιλμογραφία

Έργο

Σκηνοθέτης

Ρόλος

Έτος

Μαρία Πενταγιώτισσα

Αχιλλέας Μαδράς

Λαμαράς

1926

Έρως και κύματα

Δημήτρης Γαζιάδης

 

1928

Το λιμάνι των δακρύων

Δημήτρης Γαζιάδης

 

1929

Αστέρω

Δημήτρης Γαζιάδης

Μπάρμπα Μήτρος

1929

Η φωνή της καρδιάς

Δημήτρης Ιωαννόπουλος

Σπύρος

1943

Πρόσωπα λησμονημένα

Γιώργος Τζαβέλλας

 

1946

Τα Αρραβωνιάσματα

Μαρία Πλυτά

Βαγγέλης Λεμπέσης

1949

Οι απάχηδες των Αθηνών

Ηλίας Παρασκευάς

Ανδρέας Βερέμης

1950



 
© Copyright 2011 - 2022 Στύξ - Ανεξάρτητη Πολιτισμική και Πολιτική Εφημερίδα της Βόρειας Πελοποννήσου