Ένα παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα είναι ένα νόμισμα που κατέχεται σε μεγάλο βαθμό από ξένες Κεντρικές Τράπεζες. Από τη συμφωνία του Bretton Woods του 1944, αυτή η θέση καταλαμβάνεται από το δολάριο ΗΠΑ και εξακολουθεί να ισχύει - σύμφωνα με στοιχεία του ΔΝΤ από τα τέλη του 2024 , το δολάριο αντιπροσώπευε το 54% των παγκόσμιων επίσημων αποθεματικών, ενώ το ευρώ κατείχε τη δεύτερη θέση με 19%.

Η έννοια του χρήματος ιστορικά υποστηριζόταν από πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία . Αυτό δεν ισχύει πλέον, καθώς σήμερα χρησιμοποιούμε fiat χρήμα : ουσιαστικά χαρτί με σφραγίδα από νομική αρχή.

Ωστόσο, τίποτα δεν εμποδίζει τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν άλλα αγαθά ως νόμισμα. Ένα γνωστό παράδειγμα συνέβη κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, όταν τα τσιγάρα χρησιμοποιούνταν ευρέως ως χρήματα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Επομένως, το χρήμα είναι οποιοδήποτε περιουσιακό στοιχείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο αποθήκευσης αξίας, ως μέσο ανταλλαγής και ως μέτρο μέτρησης, αλλά η αξία του εξαρτάται κυρίως από το πόσο εμπιστευόμαστε ότι οι άλλοι θα το σεβαστούν. Αν, για παράδειγμα, έδινα ένα υπογεγραμμένο κομμάτι χαρτί αντί για χρήματα για να πληρώσω για έναν καφέ, ο μπαρίστα δεν θα ήταν πολύ ευχαριστημένος με αυτό. Αν ήμουν ο Τομ Κρουζ, ωστόσο, το αυτόγραφό μου θα άξιζε πολύ περισσότερο από ένα φλιτζάνι καφέ.

Και στις δύο περιπτώσεις το αντικείμενο είναι απλώς ένα κομμάτι χαρτί με σημάδια πάνω του, αλλά το ένα αξίζει απείρως περισσότερο από το άλλο.

Το ίδιο ισχύει και για το εθνικό νόμισμα, καθώς η επίσημη σφραγίδα σε ένα χαρτονόμισμα δεν εγγυάται ότι ένα κομμάτι χαρτί θα χρησιμοποιηθεί στις συναλλαγές. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το χρήμα χάνει την αξία του σε χώρες με ανεξέλεγκτο πληθωρισμό - γιατί να ανταλλάξετε ένα φλιτζάνι καφέ με ένα κομμάτι χαρτί που γράφει «100 πέσος», αν αύριο το ίδιο κομμάτι χαρτί μπορεί να αγοράσει μόνο το φακελάκι ζάχαρης στο πλάι;

Το δολάριο ΗΠΑ είναι διαφορετικό. Όποιος κατέχει ένα δολάριο γνωρίζει ότι θα γίνει αποδεκτό στις περισσότερες χώρες του κόσμου, είτε για άμεση πληρωμή αγαθών είτε σε αντάλλαγμα για το εγχώριο νόμισμα στις δευτερογενείς αγορές . Επιπλέον, δεδομένου ότι το δολάριο χρησιμοποιείται και γίνεται τόσο ευρέως αποδεκτό , πολλοί άνθρωποι - επενδυτές και απλοί άνθρωποι - προτιμούν να διατηρούν τα χρήματά τους σε δολάρια. Ωστόσο, αυτό θα συνεχιστεί μόνο για όσο διάστημα οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται το δολάριο ως την ασφαλέστερη επιλογή.

Το «υπερβολικό προνόμιο» του δολαρίου

Το κύριο πλεονέκτημα της κατοχής του παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος είναι ότι οι επενδυτές θεωρούν το νόμισμά σας, και κατ' επέκταση τη χώρα σας, ως ασφαλές, γεγονός που τους οδηγεί στο να θεωρούν και το δημόσιο χρέος σας ως ασφαλές. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος δανεισμού της κυβέρνησής σας μειώνεται, επιτρέποντάς σας να ξοδεύετε περισσότερα και να στηρίζετε ένα μεγαλύτερο απόθεμα χρέους από ό,τι άλλες χώρες.

Εκ φύσεως, το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα αυξάνεται επίσης σε αξία. Αυτό δημιουργεί έναν βρόχο ανατροφοδότησης – οι άνθρωποι θέλουν δολάρια ΗΠΑ, ανεξάρτητα από την πρόθεσή τους να αγοράσουν αμερικανικά αγαθά, και αυτό αυξάνει την αξία του δολαρίου, κάνοντάς τους να θέλουν περισσότερα από αυτά, και ούτω καθεξής. Αυτό σημαίνει ότι τα ξένα αγαθά και οι υπηρεσίες (όπως ο τουρισμός στην Ευρώπη) είναι επίσης φθηνότερα για τους πολίτες των ΗΠΑ, αλλά το αντίβαρο είναι ότι οι αμερικανικές εξαγωγές γίνονται πιο ακριβές για όλους τους άλλους.

Τη δεκαετία του 1960, ο Γάλλος Υπουργός Οικονομικών Βαλερύ Ζισκάρ ντ'Εστέν επινόησε τον όρο « υπερβολικά προνόμια » για να περιγράψει αυτήν την ανισορροπία.

Αλλαγή κοινωνικών κανόνων

Η εκτεταμένη αλλαγή δεν είναι εύκολο κατόρθωμα. Για να πάρουμε ένα συνηθισμένο παράδειγμα, απλώς κοιτάξτε το πληκτρολόγιό σας. Σχεδόν κάθε ομιλητής αγγλικών χρησιμοποιεί ένα πληκτρολόγιο που ξεκινά με QWERTY, παρόλο που αυτό το συνονθύλευμα γραμμάτων προέκυψε τυχαία . Η αλλαγή των πληκτρολογίων όλου του κόσμου σε αυτή τη χρονική στιγμή θα ήταν δαπανηρή και εξαιρετικά δύσκολη, παρόλο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα σύστημα που είναι πιο εύχρηστο.

Μια παρόμοια δύναμη συνήθειας ισχύει και για τα νομίσματα, αλλά το δολάριο ΗΠΑ δεν ήταν πάντα το προτιμώμενο νόμισμα. Μέχρι τη δεκαετία του 1950, η βρετανική λίρα ήταν αυτή που κατείχε αυτόν τον εξέχοντα ρόλο και κυρίως η θέση των ΗΠΑ ως η μεγαλύτερη οικονομία μεταξύ των Συμμαχικών δυνάμεων ήταν αυτή που έκανε το δολάριο το παγκόσμιο αποθεματικό μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Καθώς η παγκόσμια εμπιστοσύνη στο δολάριο αποδυναμώνεται, πολλοί αναρωτιούνται αν θα μπορούσαμε να δούμε μια παρόμοια μετατόπιση προς το ευρώ ή ίσως ένα διαφορετικό νόμισμα.

Η πολιτική των ΗΠΑ σίγουρα επιταχύνει αυτήν την αλλαγή. Για να αγοράσουν αμερικανικά κρατικά ομόλογα και αμερικανικές μετοχές, οι επενδυτές χρειάζονται δολάρια ΗΠΑ, αλλά όλες αυτές οι συναλλαγές συνεπάγονται έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών στις ΗΠΑ, το οποίο η κυβέρνηση Τραμπ θέλει να εξαλείψει. Η τρέχουσα αβεβαιότητα της εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ δεν καθιστά τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία πιο ελκυστικά, όπως καταδεικνύει η αναταραχή στην αγορά κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ .

Υπάρχει επίσης μια φήμη ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ ενδέχεται να αθετήσει τις υποχρεώσεις της μετατρέποντας το βραχυπρόθεσμο χρέος της σε μακροπρόθεσμο χρέος.

Υπάρχει επίσης μια φήμη ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα μπορούσε να χρεοκοπήσει μετατρέποντας το βραχύβιο χρέος τους σε μακροπρόθεσμο χρέος.

Πέρα από τον Τραμπ, οι τελευταίοι μήνες έχουν δείξει στους επενδυτές ότι οι έλεγχοι και οι ισορροπίες του αμερικανικού συντάγματος δεν είναι τόσο ισχυροί όσο πιστεύαμε προηγουμένως και ότι ο πρόεδρος έχει σχεδόν απόλυτη εξουσία σε ορισμένους τομείς. Το γεγονός ότι η τελευταία πράξη του Μπάιντεν ως προέδρου των ΗΠΑ ήταν να δώσει χάρη στην οικογένειά του και σε πιθανούς πολιτικούς στόχους δεν βοήθησε ούτε στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην αμερικανική διακυβέρνηση.

Ρεαλιστικά, η παγκόσμια χρήση του ευρώ θα πρέπει να αυξηθεί μαζικά για να αντικαταστήσει το δολάριο σύντομα, αλλά αυτό φαίνεται πολύ πιο πιθανό τώρα από ό,τι πριν από τρεις μήνες.

Πιστεύουμε στην ελεύθερη ροή των πληροφοριών